Koroner Arter Hastalığı Nedir?
Koroner arter hastalığı (KAH), kalbinize oksijen açısından zengin kan taşıyan koroner arterlerin daralması veya tıkanması durumudur. Bu durum, zamanla bu damarlarda kolesterol gibi maddelerin birikerek plak oluşturması ve kanın kalp kasınıza ulaşmasını sınırlamasıyla meydana gelir.
Bunu, iki şeritli bir yolun inşaat nedeniyle tek şeride düşmesine benzetebilirsiniz. Trafik akışı devam eder ama daha yavaş olur. KAH ile, plak bir kan pıhtısını tetikleyene kadar herhangi bir sorun fark etmeyebilirsiniz.
Kan pıhtısı yolun ortasındaki bir beton bariyer gibidir. Trafik durur. Benzer şekilde kan kalbinize ulaşamaz ve bu bir kalp krizine neden olabilir.
Koroner arter hastalığı yıllarca belirti göstermeyebilir ve çoğu kişi bunu ancak bir kalp krizi yaşadığında fark eder. Bu nedenle KAH bazen “sessiz katil” olarak da adlandırılır.
KAH’ın diğer adları:
Koroner kalp hastalığı (KKH)
İskemik kalp hastalığı
Genel olarak kullanılan “kalp hastalığı” terimi çoğu zaman KAH’ı ifade eder.
Koroner Arter Hastalığı Türleri
Koroner arter hastalığının iki ana türü vardır.
Koroner Arter Hastalığına Ne Sebep Olur?
Koroner arter hastalığının temel nedeni ateroskleroz adı verilen damar sertliğidir.
Ateroskleroz, arterlerin içinde plak birikmesidir. Bu plaklar:
Kolesterol
Atık maddeler
Kalsiyum
Fibrin
gibi maddelerden oluşur.
Plak biriktikçe damarlar:
daralır
sertleşir
kan akışı azalır
Koroner arterlerde plak biriktiğinde kalp kası yeterli oksijen alamaz. Buna miyokard iskemisi denir. Bu durum:
göğüs ağrısına (anjina)
kalp krizi riskine
neden olabilir.
Koroner arterlerinde plak bulunan kişilerde vücudun başka bölgelerinde de damar hastalıkları gelişebilir.
Örneğin:
Karotis arter hastalığı
Periferik arter hastalığı (PAD)
Koroner Arter Hastalığının Belirtileri
Koroner arter hastalığı uzun süre belirti göstermeyebilir.
Damarlar daraldıkça aşağıdaki belirtiler ortaya çıkabilir.
Stabil Anjina
En yaygın belirtidir.
Göğüste ağrı veya baskı hissi oluşur.
Genellikle şu durumlarda görülür:
Fiziksel aktivite
Duygusal stres
Dinlenme veya nitrogliserin ile geçebilir.
Nefes Darlığı
Bazı kişilerde hafif aktiviteler sırasında nefes darlığı oluşabilir.
Bazı hastalarda ise ilk belirti kalp krizi olabilir.
Koroner Arter Hastalığı İçin Risk Faktörleri
Risk faktörleri iki gruba ayrılır:
Kontrol edilemeyen risk faktörleri
Kontrol edilebilen risk faktörleri
Kontrol Edilemeyen Risk Faktörleri
YaşYaş ilerledikçe damar hasarı riski artar.
CinsiyetErkeklerde risk daha yüksektir. Kadınlarda risk menopoz sonrası artar.
Aile ÖyküsüAilede kalp hastalığı olması riski artırır.
Özellikle:
Erkek akrabalarda 55 yaşından önce
Kadın akrabalarda 65 yaşından önce
kalp hastalığı görülmesi riski yükseltir.
Kontrol Edilebilen Risk Faktörleri
Sigara kullanımı
Yüksek tansiyon
Yüksek kolesterol
Diyabet
Obezite
Kronik böbrek hastalığı
Egzersiz eksikliği
Aşırı stres
Sağlıksız beslenme
Aşırı alkol tüketimi
Uyku düzensizliği
Diğer Olası Risk Faktörleri
Uyku apnesi
Yüksek C-reaktif protein (hs-CRP)
Yüksek trigliserit
Yüksek homosistein
Preeklampsi
Gebelik diyabeti
Otoimmün hastalıklar (romatoid artrit, lupus)
Koroner Arter Hastalığının Komplikasyonları
En önemli komplikasyon kalp krizidir.
Kalp kası yeterli kan alamadığında hücreler ölmeye başlar.
Uzun vadede şu sorunlar gelişebilir:
Ritim bozuklukları
Kardiyak arrest
Kardiyojenik şok
Kalp yetmezliği
Koroner Arter Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?
Doktorunuz teşhis için şu yöntemleri kullanabilir:
Fiziksel muayene
Kan testleri
EKG
Ekokardiyografi
Egzersiz stres testi
Koroner anjiyografi
BT koroner anjiyografi
Kalp MR
Koroner kalsiyum taraması
Koroner Arter Hastalığı Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi genellikle şu üç ana başlıktan oluşur:
Yaşam tarzı değişiklikleri
İlaç tedavisi
Girişimsel veya cerrahi tedavi
Yaşam Tarzı Değişiklikleri
Sigara bırakılmalıdır
Kalp dostu beslenme uygulanmalıdır
Düzenli egzersiz yapılmalıdır
Alkol tüketimi sınırlandırılmalıdır
Akdeniz diyeti kalp sağlığı için en çok önerilen beslenme modelidir.
Risk Faktörlerinin Yönetimi
Aşağıdaki durumların kontrol edilmesi önemlidir:
Fazla kilo
İlaç Tedavisi
Doktorunuz şu amaçlarla ilaç önerebilir:
Kan basıncını düşürmek
Kolesterolü azaltmak
Anjinayı kontrol etmek
Kan pıhtısı riskini azaltmak
Girişimsel ve Cerrahi Tedavi
Bazı hastalarda şu işlemler gerekebilir.
Perkütan Koroner Girişim (PCI)
Kapalı yöntemle damar darlıklarının açılmasıdır.
Genellikle:
el bileğinden
kasıktan
girilen kateter ile yapılır.
Bypass Ameliyatı
Tıkalı damarların cerrahi olarak tedavi edilmesidir.
Ne Zaman Doktora Başvurmalı?
Aşağıdaki durumlarda doktorunuza başvurmalısınız:
Yeni semptomlar gelişirse
Mevcut semptomlar değişirse
İlaç yan etkileri oluşursa
Acil Servise Ne Zaman Gitmeliyim?
Kalp krizi belirtileri varsa 112’yi arayın.
Bu durumlar hayatı tehdit eden acil tıbbi durumlardır.
Doktoruma Hangi Soruları Sormalıyım?
Risk faktörlerim nelerdir?
Riskimi nasıl azaltabilirim?
Hangi yaşam tarzı değişiklikleri önemlidir?
Hangi ilaçları kullanmalıyım?
Cerrahi müdahale gerekir mi?
Koroner arter hastalığı teşhisi almak zorlayıcı olabilir. Ancak geçmişe takılmak yerine geleceğe odaklanmak en doğru yaklaşımdır.
Bugünden itibaren:
sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinmek
doktorunuzun önerilerine uymak
tedavi planını düzenli takip etmek
kalp sağlığınızı korumanıza yardımcı olacaktır.
Unutmayın, bu süreçte yalnız değilsiniz.